Herdenkingsrede 4 mei 2011 Gemeente Bunschoten

Vrijheid herwinnen en verdedigen

Dames en heren, jongens en meisjes, beste inwoners van Bunschoten-Spakenburg, Eemdijk en Zevenhuizen, gasten:

We schrijven vandaag weer 4 mei. Een jaar is immers zo weer voorbij. Na de uitgebreide herdenking in het lustrumjaar, keert het plaatselijke comité Nationale Herdenking terug naar de jaarlijkse vorm van herdenken in een drieluik van kranslegging bij het monument “Voor Nederlands onafhankelijkheid vielen” op begraafplaats Memento Mori, deze herdenkingsbijeenkomst en straks de plechtigheden bij het Oorlogsmonument. Namens het plaatselijke comité dank ik op voorhand allen die een bijdrage aan dit programma (hebben) willen leveren.

Nederlands Indië
Stilstaan bij de doden uit de Tweede Wereldoorlog en bij oorlogs- en vredesoperaties daarna is ook stilstaan bij het doel waarvoor zo velen vielen en nog vallen. Dat is het herwinnen en/of verdedigen van de vrijheid, onze vrijheid of voor anderen die gebukt gaan onder oorlog en terreur. Vanavond staan we in het programma speciaal stil bij de oud-strijders in het voormalige Nederlands Indië. Meer dan 60 jaren zijn voorbijgegaan sinds zovele Nederlanders, waaronder veel plaatsgenoten naar het huidige Indonesië werden gestuurd. Meestal niet op vrijwillige basis, maar als dienstplichtigen. Jongemannen die daar sneuvelden of waarvan de meesten sinds hun terugkeer naar het Vaderland inmiddels zijn overleden. Alleen de ‘zeer sterken’, zoals tachtigjarigen worden aangeduid,  zijn nog onder ons, waarvan een deel de laatste jaren actief betrokken was bij deze herdenking en enkelen van deze veteranen ook aanwezig zijn.
Door middel van een kort filmfragment hopen wij u iets over te brengen van de moeilijke situatie waarin deze uitgezondenen verkeerden. Ook zal de dochter van oud-Indiëganger Arres Huijgen, Agnes Vedder-Huijgen, iets vertellen over wat het betekent voor het gezinsleven . U moet daarbij bedenken dat de Nederlandse overheid jarenlang deze Indiëveteranen niet gaf wat ze toekwam: erkenning en waardering. Integendeel: uit schaamte voor de gevoerde politiek werd de naoorlogse Indië tijd doodgezwegen en (dus) deden ook de Indiëgangers er het zwijgen toe.
Gelukkig kwam er met het Nationaal Monument in Roermond en de jaarlijkse nationale herdenking op 7 september een kentering. Hoewel laat, maar voor de overlevenden en de nabestaanden van gevallenen nog niet te laat, kwam er eindelijk de waardering en herkenning die het Nederlandse volk aan de Indiëveteranen verschuldigd was. En daarmee kwam –met veel schroom- toch menige oud-strijder al dan niet alleen binnen het gezin of ook daarbuiten met zijn verhaal. Die verhalen zijn en blijven belangrijk.

Blijven verhalen is blijven gedenken
Zowel van de Tweede Wereldoorlog als van de Indiëtijd, als van de oorlogen, conflicten en vredesoperaties daarna. Die verhalen houden ons scherp bij de offers die gevergd werden om vrijheid te herwinnen en vrijheid te verdedigen. Die verhalen maken dat wij niet ophouden te gedenken, maar het doorgeven aan volgende generaties. De dit jaar door basisschoolkinderen zelf gemaakte gedichten, daartoe ook geïnspireerd door onze lokale dichter Gijs ter Haar, zijn ook een bewijs dat de verhalen doorgaan, worden doorgegeven en overkomen. Opdat wij niet vergeten….

Straks bij het Oorlogmonument worden alle namen voorgelezen die op het Monument zijn vermeld. Voor een kleine gemeente als Bunschoten in de jaren veertig van de vorige eeuw was een groot aantal, mannen, vrouwen, kinderen. De lijst is niet compleet. In het dorp zijn ook nabestaanden van oud-dorpsgenoten, hier wel geboren, maar in de oorlog elders woonachtig en daar omgekomen. In de Bunschoter van afgelopen week werden we dankzij het speurwerk van comitélid Arie ter Beek, bepaald bij het lot van de familie Ter Haar, een binnenschippersgezin waarvan twee jongetjes, Willem en Dirk ter Haar, 10 en 7 jaar oud, omkwamen bij een zogeheten vergissingsbombardement van de geallieerden op 31 maart 1943. Ook hen en hun familieleden willen we vanavond in deze herdenking betrekken, door ze op dit moment te noemen. Het plaatselijke comité zal zich in de komende tijd gaan bezinnen hoe om te gaan met de namen van deze en andere slachtoffers die op grond van toen gehanteerde criteria niet op het Oorlogsmonument werden vermeld en straks dus ook niet worden voorgelezen.

Dames en heren,
De strijd om de vrijheid is nooit af. Altijd moet deze weer verdedigd en op vele plaatsen in de wereld nog herwonnen worden. Nederland neemt daarin als onderdeel van de vrije wereld haar plaats in. Naar verwachting binnenkort weer in Afghanistan in een trainingsmissie in Kunguz, na de grote missie die we vier jaar in Uruzgan hebben gehad. Met het uitschakelen van Osama Bin Laden, de man achter vele gruwelijke terreurdaden is een mijlpaal in de strijd tegen het kwaad bereikt. Maar voor de vrijheid van dit en andere volken is nog steeds militair optreden nodig. We denken vanavond ook aan plaatsgenoten die in de afgelopen tijd hebben gediend of nog dienen op plaatsen in de wereld om voor vrijheid te zorgen. Wij zijn blij en dankbaar voor hun behouden terugkeer en bidden om bescherming van hen die daar nog zijn of binnenkort gaan. En laten we God dankbaar zijn voor de vrijheid die we elke dag mogen ervaren en genieten.

Bunschoten-Spakenburg, 4 mei 2011
Melis van de Groep
Burgemeester van Bunschoten